File:Gajapathi Simhasanam.PNG

గజపతి సామ్రాజ్యం
కళింగపురం రాజధానిగా (ఇప్పటి శ్రీకాకుళం దగ్గరున్న  శ్రీముఖలింగం) అనంతవర్మ చోడగంగుడు కళింగ రాజ్యం స్థాపించాడు. దక్షిణ భారత  దేశం నుంచి వచ్చిన వారు కనుక అక్కడి సంస్కృతి, భాషలు కళింగంలో  బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. పండితులకి కనీసం నాలుగు భాషలు వచ్చి ఉండేవి. అష్టభాషా కోవిదులు  అడుగడుగునా కానవచ్చే వారు. కళింగ రాజ్యాన్ని స్థాపించిన అనంతవర్మ చోడగంగుడు, ఉత్తరాన  గంగా నది నుంచీ దక్షిణాన గోదావరి వరకూ పాలించాడు. తన కుమారుడు కపిలేంద్ర గజపతిన్ని  కళింగ సామ్రాజ్య మహరాజుగా పట్టంగట్టి యాతనికి రాజ్యాబాధ్యతలని అప్పగిం చాడు. గజపతి రాజు కపిలేంద్ర గజపతి క్రీ.శ 1448లో ఆంధ్రప్రదేశంలోని రెడ్డి రాజ్యాన్ని జయించాడు. దాంతో ఆంధ్రప్రదేశంలో గజపతుల పాలన ప్రారంభమైంది. తర్వాత అతడు బహమనీ రాజ్యంపైకి దండెత్తి ఖమ్మం, వరంగల్, నల్గొండ, మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతాలను కూడా జయించి రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. ఆ తర్వాత విజయనగర సామ్రాజ్యం మీద దండెత్తి నెల్లూరు, చిత్తూరు ప్రాంతాలను కూడా జయించాడు. దాంతో ఆంధ్ర దేశంలో మూడు వంతుల భాగం గజపతుల పాలనలోకి వచ్చింది.కపిలేంద్ర గజపతి 1464లో మరణించిన తర్వాత అతని కుమారుడు పురుషోత్తమ గజపతి పాలన సాగించాడు.

శ్రీనాధుఁని సాహితీ వైభవము చదవండి.…చదివించండి .... శివకిషెన్ జీ, గ్రంథకర్త