File:Nalanda University.PNG

నలంద విశ్వవిద్యాలయం
భారతావనిలోని నలంద విశ్వవిద్యాలయం ఐదో శతాబ్దంలో స్థాపించబడి పన్నెండో శతాబ్దం వరకు దాదాపు 700 ఏళ్ళపాటు విజ్ఞానకాంతులు వెదజల్లినది. బెంగాల్ పాలవంశ  పాలకులు దీని పోషణను కొనసాగించారు. రాజా ధరణపాలా చేత స్థాపించబడిన విక్రమాశీల మహావీరను చూచిన నలందను మహారాజు ధర్మాపల దాని పరిపాలన కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాటు చేసాడు.సువర్ణదీపపాల యొక్క శైలేంద్ర రాజు అయిన బాలపుత్రదేవ జావా  బౌద్ధ సన్యాసుల నివాసం కోసం నలంద వద్ద ఒక మఠాన్ని నిర్మించాడు. దాని నిర్వహణ కోసం మహారాజు దేవపాల ఐదు గ్రామాలను  అనుమతించాడు. నలంద యొక్క ఆశ్రమము ఆ రోజులలో అంతర్జాతీయ బౌద్ధ సంస్కృతి యొక్క స్థానంగా ఉంది, మరియు పాల చక్రవర్తులు, దాని సంరక్షకురాలిగా, బౌద్ధ ప్రపంచములో ఉన్నత స్థానానికి చేరుకున్నారు. నలంద ఆశ్రమంలో మహారాజులైన   దేవపాల, గోపాల మరియు  మాహిపాలల కంచువిగ్రాలుతోపాటు ఘోశ్రవ శాసనం ప్రతిష్టించారు. ఈ ఘోషువ శాసనం వారి  అంత్యంత బౌద్ధ విశ్వాసానికి లోతైన భక్తిని  విశదీకరిస్తోంది. ఈ కాలంలో మానవ చరిత్ర గతిని మలుపులు తిప్పిన ఎందరెందరో జ్ఞానులను,మేధావులను తయారు చేసింది.

ఉజ్జయినీ మహరాజు రెండవ సూర్యవర్మ కుమారుడు కేశవవర్మ మరియు కాశీ రాజు వీరసేనుని రాకుమారి సుశీల, వీరితోటి విద్యార్థులు లిచ్ఛవి వంశానికి చెందిన రాజకుమారుడు శుశూపదేవ మరియు మగధ రాజు ధర్మసేనుని కుమార్త సుసుమ. వీరందరూ మంచి మిత్రులు. వారు నలంద విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యార్థులు. సంస్కృతములో పండితులని వ్రాసియున్నాడు.

7 వ శతాబ్దంలో చైనీయుల ప్రయాణీకుడు హ్సువాన్-త్సాంగ్ నలంద విశ్వవిద్యాలయం యొక్క గొప్పతనం మరియు సహకారం బాగా వివరించాడు.

భర్తృహరి శతక సాహిత్యం  చదవండి.…చదివించండి .... శివకిషెన్ జీ, గ్రంథకర్త