File:Famous Indian Kings.JPG

= భారతదేశం  లో  రాజపుత్రుల  చరిత్ర =  పురాణాల ప్రకారం చతుర్వర్ణ్యాలలో రెండవది క్షత్రియ వర్ణం. "క్షత్రాత్ త్రాయత ఇతి క్షత్రః, తస్య అపత్యం పుమాన్ క్షత్రియః"  అనగా ప్రజలను సమస్త దుష్టత్వం నుండి రక్షించి పరిపాలించువాడు క్షత్రియుడు. వర్ణాశ్రమ ధర్మం ప్రకారం క్షత్రియులు యుద్ధ వీరులు, సామ్రాజ్యాలు పరిపాలించవలసినవారు. భారతీయ మత గ్రంధాలల్లో పేర్కొనబడిన  శ్రీ కృష్ణుడు, శ్రీ రాముడు, గౌతమ బుద్ధుడు, వర్ధమాన మహావీరుడు వంటి ఎందరో దైవస్వరూపులు క్షత్రియులు అనగా రాజపుత్రులు గా జన్మించారు. వేద కాలం నుండి మధ్య యుగం వరకూ క్షత్రియ రాజ్యాలు భారత దేశంలో చాలా ప్రాంతాలను పాలించాయి.

 సంస్కృతం లో ‘రాజపుత్ర’  ఒక రాజు యొక్క కుమారుడు కై వాడే  ఒక సమ్మేళన పదం. రాజపుత్రులు ధైర్య, సాహసాలకు పేరు పొందారు.

 క్షత్రియులు అనగా ఒక్క రాజపుత్రులు మాత్రమే అని, ఇంకెవ్వరూ కారని కొందరిలో అపోహ వున్నది. ఇందులో వాస్తవం లేదు. ఆదిలో క్షత్రియులు అనునది ఆర్యుల తెగల్లో ఒక చీలికగాయున్నది. ఆర్యుల సమాజం వృత్తిని బట్టి కులవిభజన జరిగినప్పటికీ, తరువాత కాలంలో గుణమును బట్టి, మధ్యయుగంలో జన్మను బట్టి క్షత్రియ అనే పదము భావించబడినది.

 వర్ణ వ్యవస్థ ప్రకారం క్షత్రియులైన వీరు సూర్య, చంద్ర, అగ్ని వంశాలకు చెందినవారు.

 సూర్య వంశము లేదా ఇక్ష్వాకు వంశము భారతదేశాన్ని ఏలిన పౌరాణిక రాజవంశము. ఈ వంశమునకు ఆదిపురుషుడు వివస్వంతుడు. రెండవ వాడు వైవస్వత మనువు, మూడవ వాడు ఇక్ష్వాకుడు. ఈయన పేరు మీదుగానే వంశానికి ఇక్ష్వాకు వంశమని పేరు వచ్చింది. సూర్య వంశం గురించి పురాణాల లో అనేక మార్లు చెప్పబడింది. సూర్యవంశీయుల కులగురువు వశిష్ట మహర్షి. వీరి వంశ క్రమములో హరిశ్చంద్రుడు, దిలీపుడు, రఘువు, శ్రీరాముడు ఇతర చెప్పుకోదగిన చక్రవర్తులు. వీరి రాజధాని అయోధ్య.

 క్రీస్తు పూర్వం సుమారు 3000 సంవత్సరాల క్రితం జీవించిన శ్రీకృష్ణుడు చంద్రవంశంలో గొప్పవాడు. చంద్రవంశంలో వృషిణి తెగకు చెందిన శ్రీకృష్ణుడు వేద వ్యాసుడు వ్రాసిన మహాభారత గ్రంధంలో భగవంతుడిగా పేర్కొనబడ్డాడు.

 క్రీస్తు పూర్వం ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రలో మౌర్యుల పరిపాలనకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. మౌర్య చక్రవర్తుల్లో చంద్రగుప్త మౌర్యుడు, బిందుసారుడు, అశోకుడు మొదలైనవారు మంచి పరిపాలనాదక్షులుగా నిలిచారు. మౌర్యులు• క్రీ.పూ.322– క్రీ.పూ. 184 ; శాతవాహనులు• క్రీ.పూ.200– క్రీ.త.200;  కళింగులు• క్రీ.పూ.180 – క్రీ.త.400; ఇక్ష్వాకులు• 210 –300; బృహత్పలాయనులు• 300 –350; అనందగోత్రులు• 295 – 620; శాలంకాయనులు• 320 –420; విష్ణుకుండినులు• 375 – 555; పల్లవులు• 400– 550

 ఉత్తర భారత దేశంలో బధారియ, చౌహాన్, పరిహార్, పన్వర్ మరియు సోలంకి మొదలగు తెగలు అగ్నివంశానికి చెందినవి. ఆజ్మీరు ను పరిపాలించిన పృధ్వీరాజ్ చౌహాన్ అగ్నివంశంలో గొప్పవాడు, ఆఖరివాడు. ఆంధ్రప్రాంతమునందు వీరిని అగ్నికులక్షత్రియులు అంటారు.

 క్షత్రియ సామ్రాజ్యాల పతనానంతరం కాలక్రమేణా మధ్య యుగంలో ఆయా వంశస్తులు కులాలుగా ఏర్పడ్డారు. సప్త ఋషులు (లేక వారి ప్రవరలు) మూలపురుషుల పేర్లతో గోత్రాలు ఉండి, క్షత్రియ ధర్మంతో పాటూ వైదిక ధర్మాలు ఆచరించిన కులాలు మాత్రం వైదిక క్షత్రియ కులాలుగా రూపాంతరం చెందాయి. నేడు స్వతంత్ర భారత దేశంలో అనేక క్షత్రియ కులాలు గుర్తింపబడ్డాయి. ప్రస్తుతానికి వివిధ రాష్ట్రాల్లో వైదిక క్షత్రియులు ఈ క్రింది విధాలుగా పిలువబడుచున్నారు.

 ఉత్తర భారత దేశంలో పాలించిన క్షత్రియులను రాజపుత్రులు అని, అలాగే రాజస్థాన్  లో రాజపుత్రుడు, కాశ్మీర్ మరియూ ఉత్తర ప్రదేశ్ లో  సింగ్, మధ్యప్రదేశ్ లో ఠాకూరు, సింధియా; బెంగాల్ లో బోస్; హర్యానా లో  వర్మ, గుజరాత్ లో సోలంకి అని. అలాగే వాయువ్వ భారత దేశం లో  అహిర్, జాట్ లు, గుజ్జారులు, రాజపుత్రులు అని, ఈశాన్య భారతదేశం లో మణిపురి క్షత్రియ, అహొం, త్రిపురి క్షత్రియ అని, తూర్పు భారతదేశం లో థాకూర్, ఖండాయత్ అని, నేపాల్, హిమాలయాల లో పహాడీ రాజపుత్రులు, ఛెత్రి, శ్రేష్ఠ, శాక్య, థకురి, థప అని, ఇండోనేషియా లో బాలనీయులు, జవనీయులు అని అనడం కద్దు.  అహీరాలు (లేక అభీరాలు)   వీరికే యాదవులు అని పేరు. బీహార్, బెంగాల్, తూర్పు దిశ మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో కన్పిస్తారు.

 పూర్వమధ్య యుగము    650  1320 ఈ కాలంలో దక్షిణ భారత దేశంలో చాలా సామ్రాజ్యాలు పరిడవిల్లినాయి. చారిత్రక వ్యక్తులు గణపతిదేవుడు • రుద్రమదేవి • కృష్ణదేవరాయలు శాలివాహనుడు •

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"><span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">   • మహాపల్లవులు•, రేనాటి చోడులు,• చాళుక్యులు,• రాష్ట్రకూటులు, తూర్పు చాళుక్యులు• 624 – 1076, • పూర్వగాంగులు• 498–  894• చాళుక్య చోళులు• 980–  1076•,  కాకతీయులు 1083 –1323. • అర్వాచీన గాంగులు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> దక్షిణ భారత దేశంలో కర్నాటక, ఆంధ్ర దేశం పాలించిన క్షత్రియులను రాజులు అని, <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> అలాగే తమిళనాడు  రాజా అని, తులునాడులో క్షత్రియ,  కూర్గులు (కొడవులు) లో సామంత క్షత్రియులు ,పురగిరి క్షత్రియ/పెరిక క్షత్రియులు,  కేరళ లో రాజా, వర్మ అని, దక్కను భారతదేశం లో 96 కులి మరాఠాలలో ఒక తెగయైన మరాఠ, క్షత్రియ రాజులు అని అనడం కద్దు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> తొలి రాజపుత్రుల వివరములు రాజస్తాన్లో ఆరవ శతాబ్దములో లభిస్తున్నది. భారతదేశము గుప్తుల స్వర్ణ యుగమును నాల్గవ శతాబ్దం నుండి ఐదవ శతాబ్దం వరకూ  చవిచూసినది. ఈ కాలములో హిందూ సంస్కృతి, శాస్త్ర సంపద, పరిపాలన, రాజకీయ సాంఘీక సంబంధాలు ఉన్నత స్థానానికి చేరుకొన్నాయి. ఆరవ శతాబ్దంలో గుప్తుల రాజ్యం పతనమైన తరువాత భారతదేశం చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయినది.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఉత్తర భారతదేశం లో రాజపుత్రుల చరిత్ర 

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> గుప్తుల తరువాత రాజ పుత్రుల ఉత్తర భారత దేశాన్ని చాలా వరకూ పరిపాలించినారు. ఇందులో  గుజరాత్, సోలంకీ, మాళ్వా, పరమారా యొక్క బుందేల్ ఖాండ్, చందేలు యొక్క హర్యానా తోమర రాజు  యొక్క  తోమర ఉన్నాయి. వీరు 6 నుండి 12 వ శతాబ్దం వరకూ రాజ్యాలు పాలించడంలో ప్రఖ్యాతి గాంచారు. వీరు రాజస్థాన్ మరియు సౌరాష్ట్ర (సూరత్) ప్రాంతాలను పాలించారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> రాజపుత్రులు ఉత్తర ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, హర్యానా, జమ్ము, మధ్యప్రదేశ్, పంజాబ్, బీహార్, ఉత్తరాంచల్ వంటి రాష్ట్రాల్లోనే కాకుండా పాకిస్తాన్లో కూడా కనిపిస్తారు. వీరికి గుజ్జారులతోనూ,ఆంధ్ర క్షత్రియులతోనూ వివాహ సంబంధాలుండేవి. 6 నుండి 12 వ శతాబ్దాలవరకూ పంజాబ్, రాజస్థాన్, కాశ్మీర్, సౌరాష్ట్ర్ర రాజ్యాలు పాలించారు. వీరికి సూర్య, చంద్ర, అగ్ని వంశాలున్నాయి. మహారాణా ప్రతాప్, రాజా మాన్ సింగ్ వంటి ఎందరో మహారాజులు ఈ జాతికి చెందినవారు. సూర్య వంశంలో తెగలు – బైస్ రాజ్పుట్, ఛత్తర్, గౌర్ రాజ్పుట్, ఖచ్వాహ, మిన్హాస్, పఖ్రాల్, పుందిర్, నారు, రాథోడ్, సిసోదియ, సహారన్; చంద్రవంశంలో తెగలు  భటి రాజ్పుట్, ఛండెల, జాడన్, జడేజ, ఛూడసమ, కతోచ్, భంగాలియ, పహోర్, సవోమ్, తొమార; అగ్నివంశంలో తెగలు  భాల్, చౌహాన్, మోరీ, నాగ, పరమర, సోలంకి.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> సిస్సోడియా వంశ  రాజపుత్రులు రాజస్థాన్లో మెవార్ అను సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి ఢిల్లీ, ఆగ్ర, ఉత్తరప్రదేశ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, గుజరాత్ ప్రాంతాలను పాలించారు. మహా రాణా ప్రతాప్ సింగ్ ఈ వంశానికి చెందినవాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఖండేల వంశ  రాజపుత్రులు  ఖజురహో రాజధానిగా చేసుకొని 9వ శతాబ్దంనుండి 13వ శతాబ్దం వరకూ బుందేల్ఖండ్ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. వీరిలో ప్రముఖుడు మహమ్మద్ ఘోరిని తిప్పికొట్టిన మహారాజ రావ్ విధ్యాధర, నన్నుక్ ఈ సామ్రాజ్య వ్యవస్థాపకుడు. హర్ష దేవ ఆఖరి రాజు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> బుందేల వంశ  రాజపుత్రులు  16 వ శతాబ్దమునుండి బుందేల్ఖండ్ ను పాలించినది. బుందేలుల నాయకుడైన రుద్ర ప్రతాపుడు మధ్య ప్రదేశ్ లో యుర్ఖ నగరాన్ని నిర్మించాడు. తరువాత ఇతని కుమారుడైన మధుకరుడు పాలించాడు. వీరు ఆఖీ, ధాటియ, పన్న, అజయగర్, చర్కారి,చత్తర్పుర్, జసొ అను సామ్రాజ్యాలు స్థాపించారు

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> కచ్వాహ వంశం  రాజపుత్రులు జైపుర్, అల్వార్, మైహార్, తాల్చర్ వంటి ప్రాంతాలను పాలించారు. జైపుర్ సామ్రాజ్యాన్ని మహారాజ సవై జై సింగ్  స్థాపించాడు. వీరిలో పజ్వాన్, జై సింగ్, రాంసింగ్ , మహారాజ సవై జై సింగ్  మహారాజ సవై ఇస్రిసింగ్, మహరాజ సవై మధొసింగ్, మహారాజ సవై ప్రతాప్ సింగ్, రాజ మాన్ సింగ్ , మహారాజ సవై మాన్ సింగ్  మహారావ్ శేఖ, మహారాజ హరి సింగ్, మహారాజ గులాబ్ సింగ్ ముఖ్యమైనవారు. రాజా మాన్ సింగ్  నిర్మించిన అంబర్ కోట ప్రసిద్ధి చెందినది.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> తొమార వంశ  రాజపుత్రులు ఇణ్ద్రప్రస్తను, ఉత్తర కురు, నుర్పుర్, ఢిల్లీ, తన్వరవటి, గ్వాలియర్, కయస్తపద, ధోల్పుర్, తార్గర్ వంటి ప్రాంతాలను పాలించారు. అనంగపాల తొమార  యొక్క కుమార్తె కుమారుడే పృధ్విరాజ్ చౌహాన్.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రలో మౌర్యుల పరిపాలనకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. మౌర్య చక్రవర్తుల్లో చంద్రగుప్త మౌర్యుడు, బిందుసారుడు, అశోకుడు మొదలైనవారు మంచి పరిపాలనాదక్షులుగా నిలిచారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> దక్షిణ  భారతదేశం లో రాజపుత్రుల చరిత్ర 

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> వేంగి సామ్రాజ్యంలోని ప్రజలు అభ్యుదయ భావాలు కలిగినవారు. తూర్పు చాళుక్యుల రాజ్యం విస్తరించాకహుయాన్ త్సాంగ్ అనే చైనా యాత్రికుడు రాజ్యం అంతా తిరిగి అక్కడి ప్రజల గురించి ఉదాత్త స్వభావం కలవారని, నల్లటి ఛాయ కలిగిన వారని, కళలు అంటే అత్యంత ప్రీతి కలిగిన వారని వ్రాసుకొన్నాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"><span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">ఉత్తరమధ్య యుగము 1320 – <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1565 లో <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family:+mj-ea; color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> ముసునూరి నాయకులు <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1320 – 1368 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> ఓఢ్ర గజపతులు <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1513 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family:+mj-ea; color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> రేచెర్ల పద్మనాయకులు <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1368 – 1461 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> కొండవీటి రెడ్డి రాజులు <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1324 – 1424 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> రాజమహేంద్రవరం రెడ్డి రాజులు <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1395 – <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1447 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family:+mj-ea; color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> బహమనీ రాజ్యము <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> విజయనగర సామ్రాజ్యము <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-fareast-font-family: +mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE">• <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> 1336 – 1565.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> వాటిని పాలించిన రాజపుత్రులను క్షత్రియులు లేదా రాజులు:

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు (624 – 641 CE), జయసింహ 1 (641 – 673 C.E.), విష్ణువర్ధనుడు 2 (673 – 682 CE), మాంగే యువరాజా (682 – 706 CE), జయసింహ 2 (706 – 718 C.E.), విష్ణువర్ధనుడు III (719 – 755 CE). విజయ ఆదిత్య నేను (755 – 772 CE) ,  విష్ణువర్ధన IV (772 – 808 CE),  విజయ్ ఆదిత్య II (808 – 847 CE),  విష్ణువర్ధన V (847– 849 CE) ,  విజయ్ ఆదిత్య III (849 – 892 CE) తన సోదరులతో: విక్రం ఆదిత్య నేను యుద్ధ మల్ల నేను చాళుక్య భీమ నేను (892 – 921 CE), అమ్మ నేను విష్ణువర్ధన VI (921 – 927 CE), విక్రం ఆదిత్య II (927 – 928 CE), చాళుక్య భీమ II (928 – 929 CE), యుద్ధ మల్ల II (929 – 935 CE) చాళుక్య భీమ III, విష్ణువర్ధన VII (935 – 947 CE),  అమ్మ II (947 – 970 C.E.) ,  దానర్ణవ (970 – 973 C.E.),  జాత చోడ భీమ (973 – 999 C.E.). శక్తి వర్మ నేను (– 1011 C.E. 999),  విమలాదిత్య (1011 – 1018 CE),  రాజరాజ నేను నరేంద్ర విష్ణువర్ధన విష్ణువర్ధనుడు VIII (1018 – 1061 CE) శక్తి వర్మ II (1062 C.E.),  విజయ్ ఆదిత్య VI (1063 – 1068 CE, 1072 – 1075 CE),  రాజరాజ II (1075 – 1079),  వీర చోళ విష్ణువర్ధన IX (1079 – 1102)

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ముఖ్యముగా  తమిళనాడులో  పాండ్యులు మధురైని   రాజధానిగా చేసుకోని తమ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించినారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in">  ప్రసిద్ధి గాంచిన పశ్చిమ బాదామి చాళుక్య రాజైన రెండవ పులకేసి (క్రీ.శ.608–644) తూర్పున ఉన్న దక్కన్ ప్రదేశాన్ని (ఇప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కోస్తా జిల్లాలను) క్రీ.శ. 616 సంవత్సరంలో, విష్ణుకుండినులను ఓడించి, తన అధీనంలోకి తీసుకొన్నాడు. రెండవ పులకేసి తన సోదరుడైన కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడిని అక్కడ తన ప్రతినిధిగా నియమించాడు. రెండవ పులకేసి మరణించాక ఈ ప్రాంతం యొక్క ప్రాతినిధ్యం పెరిగి ఒక స్వతంత్ర వేంగి సామ్రాజ్యంగా పరిణితి చెందింది.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఈ కాలములో చోళ, కేరళయందు చేర రాజ్యాలు స్థిరపడినాయి. చాళుక్యులు, దక్షిణ భారతదేశమును 550 – 750 మరల 970– 1190 మధ్యా పరిపాలించారు. వీరికిపల్లవులనుండి చాలా గట్టి పోటీ ఉండేది. ఈ కాలములో రెండు రాజ్యాలూ చిన్న చిన్నయుద్ధాలు చాలా వరకూ పోరాడాయి. రెండూ పరస్పరమూ ఇతర రాజ్యాల రాజధానిని ఆక్రమించుకుంటూ ఉండేవి. శ్రీలంకమరియూ చేర రాజ్యాలు పల్లవులకూ, పాండ్య రాజులు చాళుక్యులకు సహాయము చేసివి. ఈ రెండు రాజ్యాలు కూడా చక్కని దేవాలయాల నిర్మాణాలు చేశాయి. కాంచీపురాన్ని పల్లవ రాజులు నాలుగు నుండి తొమ్మిదవ శతాబ్దం వరకూ పరిపాలించినారు. తొమ్మిదవ శతాబ్దానికల్లా చోళులు చాలా శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యముగా ఆవిర్భవించారు. ఈ సామ్రాజ్యము 13 వ శతాబ్దములో విజయ నగర సామ్రాజ్యము స్థాపించినంత వరకూ ఓ వెలుగు వెలిగినది. వీరి ముందరి, మరియూ తరువాతి రాజుల లాగా వీరు కూడా చక్కని నిర్మాణాలు చేసినారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఆరవ శతాబ్దంలో ఆంధ్ర దేశాన్ని పాలించిన రాజపుత్రులను క్షత్రియులు లేదా ఆంధ్ర రాజులు అంటారు. <span lang="TE" style="font-family:Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black; mso-font-kerning:12.0pt;mso-bidi-language:TE"> ఈ కాలంలో దక్షిణ భారత దేశంలో చాలా సామ్రాజ్యాలు పరిడవిల్లినాయి. ముఖ్యముగా  తమిళనాడులో  పాండ్యులుమధురైని  రాజధానిగా చేసుకోని తమ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించినారు. . ఆంధ్ర దేశాన్ని క్రీస్తు పూర్వం నుండి ఆంధ్ర క్షత్రియులు శతాబ్దాల పాటూ పాలించారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఇప్పటి విజయవాడ నగరాన్ని పూసపాటి కుటుంబాలకు పూర్వీకైన సూర్యవంశీయులైన పరిచ్చేదులు క్రీస్తు శకం 626 లో కృష్ణా నది మీదుగా నిర్మించారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> నిడదవోలును పూర్వము నిరవద్యపురము అని పిలిచేవారు. 14వ శతాబ్దములో అనవోతారెడ్డి జయించేవరకు నిడదవోలును వేంగి చాళుక్యులు పరిపాలించేవారు. అనవోతారెడ్డి తరువాత ఆయన సోదరుడు అనవేమారెడ్డి నిడదవోలును తన రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలించినాడు. రాష్ట్రకూటులతొ జరిగిన యుద్ధములో రెండవ చాళుక్య భీముడు యీ నగరములోనే విజయసారధి గా పేరుపొందినాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> తెలుగు వారినందరినీ ఏకం చేయటానికి ఎంతో కృషి సల్పిన కాకతీయ గణపతి దేవ చక్రవర్తి తన జ్యేష్ట కుమార్తె రాణి రుద్రమదేవిని "నిరవద్యపుర" పాలకుడైన వీరభద్ర చాళుక్యునికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.నిడదవోలు చాళుక్యులు గా వీరు చరిత్రలొ ప్రసిద్ధి పొందారు.ఆంధ్ర సామ్రాజ్యన్ని వరంగల్లు రాజదానిగా కాకతీయులు పరిపాలించే సమయంలో రాణి రుద్రమ దేవి నిడదవోలుచాళుక్యుల కోడలు అయ్యింది. అంటే చరిత్ర ప్రసిద్ధినొందిన వీరనారి రాణిరుద్రమ నిడదవోలుకు కోడలిగా వచ్చిన ఘన చరిత్ర ఈ నగరమునకు గలదు. రుద్రమదేవి-వీరభద్రచాళుక్యుల పెద్ద కుమార్తె ముమ్మిడాంబ ను మరలానిడదవొలుచాళుక్యుల వంశం లొనే ఇవ్వడంతో జన్మించిన వాడే ప్రతాపరుడ్రుదు వీరి దౌహిత్రుడు.వరంగల్లు ను ఏలినవాడు.మరి ఈయన నిడదవొలు చాళుక్యుడే.కాకతీయుడు గా మనకు చెబుతారు

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> తూర్పు చాళుక్యులు దక్షిణ భారత దేశంలో ప్రసిద్ధి గాంచిన రాజపుత్రులు. పరిచ్చేదులు ఆంధ్ర దేశాన్ని ఆరవ శతాబ్దంలో పాలించిన <span lang="TE" style="font-family: Gautami;mso-fareast-font-family:+mj-ea;color:black;mso-font-kerning:12.0pt; mso-bidi-language:TE"> క్షత్రియులు లేదా ఆంధ్ర రాజులు, కోస్తా ప్రాంతానికి వచ్చిన తర్వాత వీరి పేరు పూసపాటిగా మారింది.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in">

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> 16 వ శతాబ్దంలో నందాపుర్ (ఇప్పటి కొరాపుట్ జిల్లా, ఒడిషా) గజపతులను ఓడించిన తర్వాత 'గజపతి' అనే బిరుదు పొందారు. విజయనగరం మహారాజు ఉదయ్ పూర్ రాణాల వంశస్తుడు. 1850 లో మహారాజా పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు తన కుమార్తెను రాజస్థాన్ రాజ్ పుట్ వంశానికి చెందిన మహారాజా కుమర్ సింగ్ కు ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ధరణి కోట రాజులు చంద్ర వంశం, ధనుంజయ గోత్రీకులైన కోట వంశం వారు క్రీస్తు శకం 8, 12 శతాబ్దాలలో ధరణికోటను రాజధానిగా చేసుకొని గుంటూరు జిల్లా ను పాలించారు. వీరు మొదటిగా జైన మతం ఆచరించినప్పటికీ తర్వాత హిందూ మతాన్ని ప్రోత్సాహించారు. హిందూ దేవాలయాలను కట్టించారు. వీరు చాలా కాలం స్వతంత్రులైనప్పటికీ తర్వాత కాకతీయులకు సామంతులైయ్యారు. వీరికి తూర్పుచాళుక్యులు, పరిచ్చేదులు, కాకతీయులు, ఛాగి మరియు కలచురిలతోను వివాహ సంబంధాలు ఉండేవి. కోట బెతరాజు కాకతీయ గణపతి దేవుడి కుమార్తె అయిన గణపాంబను వివాహం చేసుకొన్నాడు. దాట్ల, దంతులూరి, జంపన వంటి కుటుంబాలకు పూర్వీకుడైన కోట కెతరాజు 1182 లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> సూర్యవంశీకులైన కాకతీయులు ఓరుగల్లు (వరంగల్) ని రాజధానిగా చేసుకుని 1083 నుండి 1323 వరకూ ఆంధ్ర దేశాన్ని పాలించారు. వీరికి చంద్ర వంశీయులైన తూర్పు చాళుక్యులతోను, ధరణికోట రాజులతోను వివాహ సంబంధాలుండేవి. కుమారులు లేకపోవడంతో గణపతి దేవుడు దూర్జయ అనే శూద్ర జాతికి చెందిన నారమ్మ మరియు పేరమ్మ అను కన్యలను వివాహమాడాడు. గణపతిదేవుడు తన పెద్ద కుమార్తె రుద్రమదేవిని తూర్పుచాళుక్య వంశస్తుడు, నిడదవోలు యువరాజు అయిన వీరభద్రునికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు, రెండవ కుమార్తె గణపాంబను ధరణికోటకు చెందిన కోట బెతరాజుకు ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఆధునిక యుగము 1540 – 1956  <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-bidi-language:TE">• అరవీటి వంశము <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-bidi-language:TE">• 1572 – 1680 <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-bidi-language:TE">• కుతుబ్ షాహీ యుగము <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif";mso-bidi-language:TE">• 1518 – 1687   <span lang="TE" style="font-family:"TimesNewRoman","serif"; mso-bidi-language:TE">• నిజాము రాజ్యము <span lang="TE" style="font-family: "TimesNewRoman","serif";mso-bidi-language:TE">• 1742– 1948.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> బ్రిటీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారి ఆక్రమణతో సామ్రాజ్యాలు అంతరించిపోయాయి. క్రమేణా క్షత్రియ వంశస్తులు తమ సామ్రాజ్యాలు విడిచి సామాన్య ప్రజానీకంలో కలిసిపోయారు. విజయనగరం, విశాఖపట్నం, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా జిల్లాలలో స్థిరపడిపోయారు. కొద్దిగా రాయలసీమకు,  తమిళనాడు  రాజపాలయానికి,  కర్నాటకలో దత్త మండలానికి వలస వెళ్ళారు. కర్నాటకలో స్థిరపడిన రాజులను కర్ణాటక రాజులు అని అందురు. జమీందారీ వ్యవస్థ కొంత కాలం నడిచినా 1947లో భారత దేశ స్వాతంత్రం వచ్చిన నాటికి ఆ జమీందారీ వ్యవస్థ కూడా పోయి సార్వభౌమ అధికార వ్యవస్థ వచ్చింది. జమీందార్లు తమ ఆస్తులను ప్రభుత్వానికి అప్పగించారు, పేదలకు పంచిబెట్టారు. కొద్ది మంది మాత్రమే ధనవంతులుగా మిగిలినా చాలా వరకూ పేదవాళ్ళుగా మిగిలిపోయారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> బ్రిటీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు భారత దేశాన్ని పరిపాలించు కాలంలో జమీందార్లుగా అల్లూరు వారు చించినాడను; ఉప్పలపాటి వారు ముత్త తలగ చీరాలను; సాగివారు సర్వసిద్ధిని; వత్సవాయి వారు తుని ని; భూపతిరాజు వారు రెవిడి, మద్గోలు, గోలుగొండ ప్రాంతాలను; పూసపాటి వారు కాశీపురం, కుమిలి, ఉప్పడ, రాజమండ్రి ప్రాంతాలను; అల్లూరి వారు చింతలపల్లి ప్రాంతాలను; కనుమూరి వారు రాజోలు ను; దంతులూరి వారు ఉరట్ల ప్రాంతాలను; చింతలపాటి వారు దార్లపూడి ప్రాంతాలను; పిన్నమరాజు వారు కొత్తకోట ప్రాంతాలను; కలిదిండి వారు మొగల్తూరు ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. పల్నాడు యుద్ధంలో పాల్గొన్న సాగి పోతరాజు పెద్దాపురం పట్టాణాన్ని నిర్మించాడు. అమలరాజు విజయనగరంలో పూసపాడుని నిర్మించాడు. పూసపాటి వారు బెజవాడ నగరాన్ని నిర్మించారు. తూర్పుగోదావరి జిల్లా రామచంద్రపురం లో కాకర్లపూడి వంశీకులు నిర్మించిన కొట ఉంది. ఆ కోటలో ఇప్పటికీ వారి వంశస్తులు నివసిస్తున్నారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> ఒకప్పుడు రాజ్యాలేలిన వీరు ప్రస్తుతం ప్రధానంగా వ్యవసాయం, వ్యాపారరంగం, పారిశ్రామిక రంగం, వివిధ సేవారంగాలైన విద్య, సినిమా, సాంకేతిక రంగం మొదలైన రంగాలలో విస్తరించి యున్నారు. ఈ రంగాలలో వీరు గణణీయమైన అభివృద్ధిని సాధించి, తెలుగు సమాజంలో ప్రముఖులుగా పరిగణింపబడుతున్నారు. వీరిలో చాలా మంది హైదరాబాదు నగరంలోనూ, అమెరికాలోనూ స్థిరపడ్డారు.

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in"> శివకిషన్, గ్రంథ కర్త,శివ సామ్రాజ్యం

<p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify;text-indent:.5in">