File:Bhogini.PNG

భోగినీ దండకము
‘పండిత కీర్తనీయుడగు బమ్మెర పోతన యాసుధాంశుమా ర్తాండ కులాచలాంబునిధి తారకమై విలసిల్ల భోగినీ దండకమున్ రచించె’’ అనే పద్యంవల్ల తొలి దండకం. భోగిని సర్వజ్ఞసింగ భూపాలుని ఉంపుడుకత్తె (వేశ్య). భోగిని అందచందాలు, శృంగారం, విరహం వర్ణిస్తూ రాసిందే భోగినీ దండకం. పోతనవంటి మహా భక్తుడు దీనిని  యువకుడిగా వుండగా వ్రాసింది .ఆనాటి వేశ్యలు విదుషీమణులు. రాజులు వారిని తమ పట్టపు మహిషులతో సమానముగా గౌరవించెడివారు, నన్నయ అరణ్యపర్వంలో మొదట దండకం రచించాడు. ఆ తర్వాత శ్రీనాథుడు శృంగార నైషధంలో, కాశీఖండంలో దండకం రాశాడు. అవన్నీ సందర్భోచితంగా రాసిన లఘు రచనలే. కానీ ప్రత్యేకంగా దండకం రాసినది పోతన మాత్రమే! ‘సింగ భూపాలుడై వ్రాలి చిత్తమున్మత్తమై సోలి కామానలాయత్తమై రాదు...’’ ‘‘ఉల్లసత్ఫుల్ల మందార రాజున్మరందంబునందంబున గ్రోలు మత్తాళి దుత్తూర ముంగ్రోలునే?...’’ అంటూ భోగినీ దండక రచన పోతన ఆలంకారిక వైచిత్రితోనే సాగుతుంది.

గోపాల దేవోత్సవ క్రీడలో భోగిని అనే వేశ్య సర్వజ్ఞసింగ భూపాలుని చూసింది. వలచింది. అది తమ కులాచార విరుద్ధమని తల్లి మందలించింది. తల్లి మాటలను లెక్కచేయక ఎట్లో ప్రభువును కలిసింది. పాదాలపై పడి వేడుకుంది. అతడు ఆమెను ప్రియురాలిగా స్వీకరించాడు. ఇదీ ఈ దండకంలోని ఇతివృత్తం. ఛందస్సు ప్రకారం దండకంలో తగణం ఎక్కువగా వుంటుంది. పోతన భాగవత.వైభవం....చదవండి.....చదివించండి.... శివకిషెన్ జీ, గ్రంథకర్త